آرایه های ادبی (الهام چعبی)

آرایه های ادبی به دو بخش تقسیم میشوند
۱_بدیع ۲_بیان

بدیع نیز بر دو نوع است:
۱_آرایه های لفظی
۲_آرایه های معنوی

آرایه های لفظی شامل: واج آرایی،سجع،ترصیع،جناس ،قلب

آرایه های معنوی شامل:مراعات نظیر،تناقض،عکس،تلمیح،تضمین،اغراق،حسن تعلیل،ارسال المثل،تمثیل،اسلوب،معادله، ایهام

۲_بیان نیز شامل:تشبیه،استعاره،مجاز،کنایه..


آرایه های ادبی

واج آرایی

تکرار یک یا چند واج صامت یا مصوت است و موسیقی درونی را ایجاد میکند

خواب نوشین بامداد رَحیل
بازدارد پیاده را ز سَبیل

در بیت فوق تکرار مصوت اَ و صامت ل موجب موسیقی شده است
ویا

افسوس که بیفایده فرسوده شدیم

وزآسِ سپهر سرنگون سوده شدیم

حرف ف درمصراع اول و حرف س درمصراع دوم تکرار شده و‌موجب موسیقی بیت شده است.


آرایه های ادبی

آشنایی زدایی چیست؟

یکی از مهمترین عوامل رستاخیز واژه ها،جایی است که یک واژه به گونه ای به کارمی رود که خلاف انتظار خواننده است.

اول منم که در همه عالم نیامده ست
زیباتر ازتو درنظرم هیچ منظری
تا اوایل مصرع دوم ،انتظار خواننده این است که شاعر مقام خودش را درعالم ازهمه کس ممتاز کرده است ،ولی بعد از کلمه ی (( زیباتر ازتو)) تمام جهت عوض میشود و با این خلاف انتظار،خواننده را مسحور میکند.
بیان پارادوکسی:
یکی از انواع آشنایی زدایی هنری در زبان،انتخاب بیان پارادوکسی است

ما نه مرغان هوا نه خانگی
دانه ما دانه بی دانگی
هرکبوتر می پرد زی جانبی
وین کبوتر جانب بی جانبی

دانه بی دانگی و جانب بی جانبی تعبیراتی است که به لحاظ منطقی تناقض درترکیب آنها نهفته است ودر هنر اوج تعالی است
اگرت سلطنت فقر ببخشند ای دل

سلطنت فقر یک بیان پارادوکسی است.


آرایه های ادبی

مراعات نظیر چیست؟

بکاربردن واژه هایی از یک دسته است که باهم هماهنگی دارند.این هماهنگی میتواند ازنظرجنس،نوع،مکان،زمان ویا همراهی باشد.
دراشعار سعدی،مولوی،حافظ و فردوسی بسیار یافت میشود.
نمونه:
بسی تیر و دی و اردیبهشت
برآید که ماخاک باشیم و خشت


آرایه های ادبی

تضمین چیست؟
یعنی یک مصراع یا بیتی از شاعری را در شعرمان بیاوریم.در این حالت حتما باید آن مصراع یا بیت را درون گیومه قرار بدهیم.

البته شامل آیات قرآن و‌ضرب المثل ها نیز میشود.


آرایه های ادبی

حس آمیزی چیست؟
یکی از آرایه های معنوی است وعبارت است از آمیختن دو حس به یکدیگر .مثل :
جیغ بنفش،آواز روشن

یعنی استفاده متفاوت از حواس ظاهری
(لامسه،بینایی،شنوایی،شامه،ذائقه)
مثلا : سبزی درخت را گوش دادم.
یا: موسیقی تلخ یا شیرینی را شنیدم.
چون موسیقی با گوش سروکار دارد ونه با ذائقه، این میشود حس آمیزی

البته حس آمیزی فقط خاص حواس پنجگانه نیست،حواس باطنی را نیز شامل میشود.
روی آگاهی آب
روی قانون گیاه
من وضو با تپش پنجره ها می گیرم
درنمازم جریان دارد ماه
سنگ از پشت نمازم پیداست…

شعرهای سهراب سپهری بویژه صدای پای آب و…مرهون قلمرو حس آمیزی است

?الهام چعبی?

(Visited 127 times, 1 visits today)
۱+

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *